Iconische fibula van Wijnaldum stralender en completer dan ooit

Een puzzel van meer dan zeventig jaar 

In 1953 vond een boerenknecht tijdens graafwerkzaamheden op de terp Tjitsma bij Wijnaldum een groot stuk verguld goud met rode stenen. Wat begon als toevalsvondst, groeide uit tot een van de beroemdste archeologische puzzels van Nederland: in de decennia die volgden werden aanvullende fragmenten van de mantelspeld teruggevonden, tot in 2009 zelfs nog een klein stukje van de kopplaat. Zo werd langzaam duidelijk dat het gaat om een uitzonderlijk rijkversierde fibula uit circa 600 na Christus, ingelegd met granaten (almandijn). Onderzoek in het Louvre wees bovendien uit dat de stenen via verre handelsroutes uit India kwamen. Vermoedelijk behoorde het sieraad toe aan vrouw van koninklijke status. 

Restauratie brengt verloren delen terug 

Bij de restauratie stond één uitgangspunt centraal: zo min mogelijk ingrijpen. Restaurator Paulien Kaan koos daarom voor een terughoudende aanpak, met alleen kleine ingrepen waar die nodig waren. Zo is het scharnier van de naald teruggebracht naar zijn oorspronkelijke plek. Ook is de plexiglas drager verwijderd. Hierdoor konden enkele fragmenten aan de achterzijde worden teruggeplaatst en is de achterkant nu voor het eerst zichtbaar voor het publiek. Met kleine vormcorrecties aan de kopplaat sluit het eerder gevonden middenfragment, de ‘missing link’, bovendien beter aan en is de voorstelling beter leesbaar geworden. 

Paulien Kaan werkte de afgelopen maanden aan het topstuk. Over haar werk vertelt zij: “Wat mij het meest raakte, is de schoonheid van de fibula en het vakmanschap van de maker. Onder elke steen ligt goudfolie met een fijn wafelpatroon, waardoor de almandijnen nog beter tot hun recht komen. De precisie waarmee dit is vervaardigd, is werkelijk indrukwekkend.” — Paulien Kaan, restaurator 

Sleutelstuk in de tentoonstelling 

Door de restauratie is de fibula van Wijnaldum voor het eerst zo compleet te zien als sinds haar vondst. Vanaf 5 september is ze een van de sleutelstukken uit de eigen collectie in de tentoonstelling ’Redbad: de legendarische koning’, waar ze te zien is naast internationale bruiklenen als de Odin van Lejre uit Denemarken en de kleding van de Man van Bernuthsfeld uit Duitsland. 

Terug naar vindplaats 

Voorafgaand aan de tentoonstelling is de fibula, in het kader van Fries Museum op Paad, op 14 augustus nog één dag terug te zien op de vindplaats zelf in Wijnaldum. Inwoners van het dorp krijgen de primeur en kunnen het gerestaureerde topstuk van dichtbij bekijken. In samenwerking met Archeologisch Steunpunt Wijnaldum is er een gratis, feestelijk programma in Doarpshûs De Bijekoer, met onder meer een creatieve workshop voor jong en oud en een lezing over de geschiedenis van de fibula. Kijk voor meer informatie op friesmuseumoppaad.nl/wijnaldum.