Archeologieliefhebber Sander Visser deed in 2024 een opmerkelijke vondst: met zijn
metaaldetector spoorde hij in het Friese Witmarsum een zeldzaam fragment van een tiende
eeuws Vikingzwaard op. In de FryslânDOK Zwaard brengt filmmaker Mirjam de With het zwaard
weer tot leven: wat zou het hebben meegemaakt? En als het kon praten, wat zou het dan
kunnen vertellen over Friesland in de Vikingtijd?
In de vroege middeleeuwen waren zwaarden meer dan alleen wapens. De zwaarden werden
versierd, kregen namen én menselijke eigenschappen toegekend. De vorm lijkt immers op een
mens: een handvat met een kop en armen, het zwaard als lijf. Het eigenaardige aan de
gevonden zwaardkop, oftewel ‘pommelkap’, in kwestie: hij is losgetrokken. Het zwaard was
onthoofd. Waarom? En hoe zou zijn lijf eruit hebben gezien?
Archeologisch smid Sebastiaan Pelsmaeker reconstrueerde het zwaard volgens de technieken
uit het jaar 950. Dat deed hij voor de tentoonstelling ‘Redbad: de legendarisch koning’ van het
Fries Museum. In Zwaard is het maakproces stap voor stap te zien. Diana Spiekhout
(conservator van het Fries museum) en Nelleke IJssennagger–van der Pluijm (directeur Fryske
Akademy) leggen uit wie het zwaard vasthielden, hoe het oude Friesland (Frisia) er toen uitzag,
en dat Friezen en Vikingen toch niet zo gescheiden leefden als we dachten.
Filmmaker Mirjam de With twijfelde in eerste instantie of het onderwerp wel bij haar paste; als
speelfilmregisseur die zelf personages bouwt was non-fictie nog onbekend terrein. Dat
veranderde toen ze erachter kwam dat zwaarden in de middeleeuwen als personen werden
gezien. “Ik vroeg me meteen af wat hij had meegemaakt. Het zwaard moest een stem krijgen.
Hij was mijn verteller!”
Zwaard neemt de kijker mee naar het oude Friesland van veldslagen, krijgers, goden en
Vikingen, en brengt Frisia weer tot leven.
Zwaard is te zien:
Op zaterdag 5 september: 15:30 op NPO2
Op zondag 6 september: 13.15 op NPO2 en vanaf 17.00 elk uur op Omrop Fryslân.
Online kijken? Dat kan vanaf 5 september op fryslandok.nl en NPO Start
‘Zwaard’ sluit aan bij de tentoonstelling 'Redbad' die vanaf 5 september te zien is bij het Fries Museum.
