2020

74.000
coronajaar
2020

fries museum doorstaat coronajaar 2020

dankzij vikingen en steun overheid

17 december 2020

Het Fries Museum in Leeuwarden kon de schade door COVID-19 dit jaar beperken dankzij extra steun van nationale en regionale overheden en door de succesvolle tentoonstelling Wij Vikingen. Vanaf de eerste tijdelijke sluiting op 13 maart bleef het museum zichtbaar door rondleidingen, workshops, onderwijsprogramma’s en tentoonstellingen digitaal beschikbaar te maken. Met een inclusief educatie- en activiteitenprogramma bereikte het museum een breed publiek: van kinderen uit het speciaal onderwijs tot mensen met dementie.

Kerstboodschap
Live rondleiding in het museum

Het museum sloot dit jaar driemaal zijn deuren wegens COVID-19: van 13 maart tot en met 1 juni, van 4 tot en met 18 november en opnieuw vanaf 15 december. De steunfondsen vanuit de nationale en regionale overheden maakten het mogelijk de continuïteit van het museum te waarborgen, ook voor de komende jaren, en kunstenaars en zzp-ers aan het werk te houden. Online bleef het museum ondertussen het Ferhaal fan Fryslân vertellen, met live rondleidingen en lezingen door conservatoren vanuit hun woonkamer. Sinds 4 mei is de tentoonstelling Oog in Oog met Oorlog samen met de vaste presentatie van het Fries Verzetsmuseum online te bekijken via virtueletour.friesverzetsmuseum.nl. Ook de webpagina Thuis doen, met collectieverhalen, blogs, podcasts en spelletjes was populair. In totaal werden deze digitale tentoonstellingen en activiteiten 30.000 keer bezocht. Museum op school, waarbij museumdocenten een museumles over Other.Worldly in de klas gaven, loste voor scholen het vraagstuk van vervoer in coronatijd op. In Fotomysteries riep het museum de hulp in van de Friese mienskip bij het onderzoeken van de fotocollectie. Van ruim de helft van de foto’s werd ontdekt wie erop stonden en wat het verhaal erachter was. Het museum lanceerde vanuit Bries, een samenwerking met kunstinitiatief VHDG, een ‘open call’ om de Friese kunstenaars een hart onder de riem te steken. Tot slot kan iedereen in deze donkere decemberdagen een gratis kaartje versturen naar pake en beppe via friesmuseum.omapost.nl.

Wij Vikingen, foto Ruben van Vliet
Oog in Oog met Oorlog, foto Ruben van Vliet
Other.Worldly, foto Ruben van Vliet

tentoonstellingen

Met online kaartverkoop, een beperkte capaciteit per half uur, route-aanduidingen en hygiënemaatregelen voelden bezoekers zich veilig in het heropende museum. Ze bezochten bijvoorbeeld Oog in Oog met Oorlog, een tentoonstelling met unieke foto’s en films in het kader van 75 jaar vrijheid in samenwerking met Tresoar, het Fries Film Archief, Historisch Centrum Leeuwarden en het NIOD. De tentoonstelling Wij Vikingen won in Londen een zilveren Muse design award. In Other.Worldy verbeeldden kunstenaars uit binnen- en buitenland de fascinerende onderwaterwereld. De Volkskrant en NRC gaven maar liefst vier sterren. Hendrickje Schimmel (1990) en Constant Dullaert (1979) presenteerden in het Fries Museum hun eerste museale solotentoonstelling. In het Universitair Medisch Centrum Groningen presenteerde Ellen Mandemaker op uitnodiging van het museum de expositie De Aardappel.

bezoekers

Ondanks de vele beperkingen kwamen er 74.000 bezoekers naar het Fries Museum, waarvan toch nog 52.000 van buiten de provincie. Hiervan kwamen 36.000 speciaal voor het museum naar Friesland. Dit was met name te danken aan Wij Vikingen. Gezamenlijk gaven de bezoekers meer dan 3 miljoen euro uit aan eten en drinken, overnachten, winkelen en andere activiteiten. 6.700 mensen bleven bovendien een of meerdere nachten slapen. Het museum zorgde zo voor meer dan 10.000 overnachtingen in de regio. Sinds de coronamaatregelen gelden, komen bezoekers vaker uit de buurt en zijn ze gemiddeld iets jonger dan voorheen. Er kwamen dit jaar 5.000 bezoekers uit het buitenland en 22.000 Friezen. Er werden 2.100 artikelen over het museum gepubliceerd met een gezamenlijke mediawaarde van 3,3 miljoen euro.

Onderwijs, foto David Vroom
vrijheidstegels
Kinderen in Wij Vikingen, foto Ruben van Vliet

onderwijs en activiteiten

17.000 kinderen en jongeren bezochten dit jaar het museum, waarvan 7.600 in schoolverband. Door nauw samen te werken met scholen, cultuurcoaches en museumdocenten konden de onderwijsprogramma’s veelal gewoon doorgaan. Scholen uit dorpen waar Vikingschatten gevonden zijn kregen een VIP-tour door Wij Vikingen. In Other.Worldly lieten studenten van de docentenopleiding theater zich inspireren tot theatrale videoproducties. Dit materiaal werd vervolgens weer gebruikt in de lessen voor het voortgezet onderwijs. In het Fries Verzetsmuseum ontdekten ruim 600 studenten van het Friesland College wat vrijheid voor hen betekende. Zij legden dit in een workshop vast op hun eigen tegeltje. Alle tegels samen vormen na de winter een kunstwerk op de campus van het Friesland College in Leeuwarden. Het museum organiseerde daarnaast 80 innovatieve activiteiten voor uiteenlopende groepen volwassenen. Tijdens Hollandse Meesters on Tour gingen drie films van de succesvolle serie Hollandse Meesters van de 21ste eeuw in première. Het festival ontving lovende reacties uit de Nederlandse kunstscene. In de landelijke muziekcompetitie Art Rocks lieten muzikanten zich inspireren door een kunstwerk uit de collectie van topmusea. Het Fries Museum ontving maar liefst 32 inzendingen. Rapper en zangeres S10 gaf een uitverkochte masterclass. Kunstenaars Machiel Braaksma, Jamila Faber, Ellen Mandemaker en B.C. Epker maakten kunstwerken van ingeleverde kapotte spullen in de Artistieke Repair Shop, een initiatief van Warming Up en het Fries Museum. In het Fries Verzetsmuseum waren deelnemers soms tot tranen geroerd terwijl ze hun verhaal over oorlog of vrijheid vertelden aan Liefdesbodes Anne Brouwer en Lieke van den Krommenacker, die het ter plekke optekenden. Het project was onderdeel van het programma Over de drempel van de gemeente Leeuwarden, waarbij cultuurmakers zich inzetten om eenzaamheid te verminderen en ontmoetingen te stimuleren. Samen met Kwadrantgroep organiseerde het museum rondleidingen en workshops voor mensen met dementie. Deze samenwerking is met een jaar verlengd én uitgebreid. Bewoners en cliënten met dementie kunnen nu ook met hun partner of mantelzorger deelnemen aan een reguliere rondleiding, en er komen rondleidingen met een doventolk. Een replica van Amo Me, Amo Te van Alma-Tadema is door het museum toegevoegd aan de rijdende expositie Topstukken on Tour van de Museum Plus Bus. De bus rijdt langs woonvoorzieningen voor ouderen. Het museum is daarnaast een samenwerking aangegaan met Musea bekennen kleur. In dit samenwerkingsverband zetten musea zich in om diversiteit en inclusie te verankeren in hun DNA.

S10, foto David Vroom
Hollandse meesters, foto David Vroom
Artistieke Repair Shop, foto Ruben van Vliet

collectie

Het museum heeft dit jaar de online zichtbaarheid en bruikbaarheid van de collectie verbeterd. Zo is een groot deel van de collectie gedigitaliseerd: 83% van de 220.000 voorwerpen is voorzien van een foto, te zien op de collectiewebsite van het museum. Eind 2020 is gestart met een nieuwe website voor de oorlogsschriften van To Hofstra uit Sneek, zodat deze voor iedereen beschikbaar en doorzoekbaar zijn, in het bijzonder voor het onderwijs. In het museum zelf werden in totaal 1.700 voorwerpen getoond, waarvan 1.200 uit de eigen collectie. Het museum leende bijna 1.800 werken uit waarvan een groot deel aan andere Friese musea. Dankzij verschillende partners kon het museum een aantal bijzondere werken toevoegen aan de collectie, zoals een tekening van Thijs Rinsema (Drachten, 1877). Hij portretteerde zijn nichtje Nelli de Vrieze (1909-1996), een van de eerste vrouwen die in de zomer van 1935 als ‘air hostess’ in dienst kwam van KLM. Het museum verwierf nog een topstuk van Friese bodem: een unieke vergulde Domburgfibula uit de zevende eeuw, versierd in Scandinavische stijl. Detectorzoeker Robbert Velt vond de mantelspeld in de omgeving van het Friese Swichum. Met de aankoop van het werk Osedax (2010) van Edgar Cleijne (1963, Eindhoven) en Ellen Gallagher (1965, Providence, Verenigde Staten) is een indrukwekkende installatie toegevoegd aan de Collectie Nederland. Het Fries Museum is het eerste museum in Nederland met werk van de internationaal gevierde Gallagher in de collectie. Achter de schermen werd de verhuizing van de depotcollectie naar het Kolleksjesintrum Fryslân afgerond, waarin het museum vanaf 2015 1 miljoen euro eigen inkomsten investeerde, en hielpen vrijwilligers thuis met de digitalisering van het collectiearchief.

Osedax
Dombergfibula
Portret van Nelli de Vrieze, Thijs Rinsema, 1918, Collectie Fries Museum, Leeuwarden

zakelijk

In een jaar waarin op evenementgebied weinig mogelijk was, heeft het museum zijn gebouw opengesteld voor uiteenlopende initiatieven. Zo kon Claudy Jongstra tijdens de sluiting in het voorjaar in de hal werken aan haar monumentale installatie NINE voor Museum De Lakenhal in Leiden. Ook kunstbende, Explore the North, de Vredeman de Vries prijs voor architectuur en het miniatuurhuis van Stoereloer maakten dit jaar gebruik van de ruimte. Verder heeft het Fries Museum een zakelijke vriendenclub van 50 leden en nog eens 600 particuliere vrienden die het museum financieel en moreel steunen. Gezamenlijk dragen zij jaarlijks circa 100.000 euro bij aan bijzondere projecten binnen het museum. Het museum startte ook een nieuwe exclusieve vriendengroep: de Alma-Tademakring. BankGiro Loterij VIPkaarthouders mochten dit jaar meermaals introducés meenemen. Het museum verwelkomde dankzij de actie 2.500 extra bezoekers. Ook de actie met Arriva is verlengd, waarbij bezoekers een een goedkoop trein- en buskaartje kunnen kopen bij hun museumticket. De museumwinkel werd uitgebreid met een webshop, te bezoeken via friesmuseum.nl/webshop.

Claudy Jongstra in het museum

2021

Dankzij de coronasteun van het Mondriaan Fonds, Provincie Fryslân, Gemeente Leeuwarden, vfonds en Ministerie van VWS kon het museum inzetten op continuïteit. Vanaf 13 februari 2021 zijn bezoekers welkom bij Haute Bordure. Bijna 150 kledingstukken en accessoires uit de afgelopen vier eeuwen bewijzen dat borduurwerk meer is dan decoratie; het laat zien wie je bent. Taus Makhacheva, werkzaam in Moskou en Dagestan, toont vanaf 27 maart films, objecten, installaties en nieuw werk dat ze speciaal voor het Fries Museum maakt. Het Fries Museum roept samen met de Museumfederatie Fryslân Friezen nog steeds op om vooral een museum in buurt te bezoeken.

Het Fries Museum en zijn activiteiten zijn dit jaar mede mogelijk gemaakt door Provincie Fryslân, de BankGiro Loterij, het Samenwerkingsverband Noord-Nederland, EZ/Kompas, de Ir. Abe Bonnema Stichting, Mondriaan Fonds, VSBfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds: Ginkgo Fonds, Barbas-van der Klaauw Fonds, Margarethe Petronella Fonds, Fonds 21, Herbert Duintjer Fonds, Vrienden van het Fries Museum, Wassenbergh-Clarijs-Fontein Stichting, Het Nieuwe Stads Weeshuis, St. Anthony Gasthuis, Stichting Siebolt Foundation, Boelstra-Olivier Stichting, Leeuwarder Ondernemers Fonds, Koninklijk Fries Genootschap, Ottema-Kingma Stichting, J.E. Jurriaanse Stichting, M.A.O.C. Gravin van Bijlandt Stichting, Gemeente Leeuwarden, Leeuwarden-Fryslân 2028, Vaderlandsch Fonds, Stichting Fonds Oostersche Handel en Reederijen, Meindersma-Sybenga Stichting, Vereniging Rembrandt en haar Saskia Cirkel, van Heloma Stichting, vfonds, Stichting Friesland 1940-1945, De Gijselaar-Hintzenfonds, Joes Lemmers Fonds.

© Fries Museum - alle rechten voorbehouden disclaimer privacybeleid