350.000 bezoekers

Het Fries Museum in Leeuwarden trok in het Culturele Hoofdstadjaar 2018 meer bezoekers dan ooit. Maar liefst 350.000 mensen bezochten het museum, nagenoeg twee keer zoveel als het vorige record uit 2016 (175.977). Het hoge aantal bezoekers is vooral te danken aan de blockbuster Escher op reis. Door de ongekende populariteit van de tentoonstelling was het museum tussen 28 april en 28 oktober bijna dagelijks uitverkocht. Tot en met 2 april was Mata Hari: de mythe en het meisje te zien, waar 92.781 bezoekers op afkwamen (waarvan 57.000 in 2018). Het museum sluit 2018 af met Rembrandt & Saskia: Liefde in de Gouden Eeuw. De tentoonstelling kreeg maar liefst vijf sterren van Trouw en wordt door bezoekers beoordeeld met een 8,5. Het museum bereidt volop grote tentoonstellingen in 2019 voor: Éric Van Hove: Fenduq, een grote aanwinstenpresentatie en Wij Vikingen!.

rembrandt & saskia
Op 24 november opende Rembrandt & Saskia: Liefde in de Gouden Eeuw. De tentoonstelling over het beroemdste koppel uit de Gouden Eeuw in Friesland krijgt lovende kritieken. De Telegraaf vond het ‘een ontroerende tentoonstelling’, Trouw gaf vijf sterren en bezoekers waarderen de tentoonstelling met een 8,5. Een van de topstukken is Saskia en profil in rijk gewaad (1633-1642). Dit portret van Saskia is een van Rembrandts meest persoonlijke meesterwerken en is voor het eerst in ruim 250 jaar in Nederland te zien. De tentoonstelling vormt de prelude van het Rembrandtjaar in 2019 en is nog te zien tot en met 17 maart 2019.

tentoonstellingen
Naast Rembrandt & Saskia opende het Fries Museum nog elf grotere en kleinere tentoonstellingen in 2018. In de tentoonstelling Phantom Limb: Art beyond Escher nemen tien hedendaagse kunstenaars uit binnen- en buitenland je mee naar een wereld waarin niets is wat het lijkt, door te spelen met contrast, licht, orde, perspectief, oneindigheid en ruimtelijkheid. De Volkskrant, Trouw en Elsevier gaven de tentoonstelling vier sterren. Phantom Limb is nog te zien tot en met 6 januari 2019. De presentaties Fries Land, Friezen en De Elf Steden zijn te zien rondom de vaste tentoonstelling Ferhaal fan Fryslân. Daarnaast openden drie kleinere presentaties met hedendaagse kunstenaars uit Friesland maar ook ver daarbuiten.

2018 = m.c. escher
Van 28 april tot en met 28 oktober haalde het Fries Museum M.C. Escher terug naar zijn geboortestad Leeuwarden met de tentoonstelling Escher op reis. Aan de hand van meer dan tachtig originele prenten, circa twintig tekeningen en diverse foto’s en voorwerpen volgde je zijn ontwikkeling van grafisch talent tot wereldberoemd kunstenaar. De tentoonstelling was vanaf het begin populair. Het museum was vrijwel elke dag uitverkocht en verruimde daarom meermaals de openingstijden. Escher op reis werd goed ontvangen door de pers en bezoekers gaven de tentoonstelling een 8,4. Van de bezoekers kwam 96% speciaal voor de Eschertentoonstelling naar het museum. Ook buiten de museummuren kwam Escher tot leven door het mienskipsproject Planeet Escher, met 3D street art, Escher in het graan en de grootste gehaakte deken ter wereld.

economische waarde
Uit onderzoek blijkt dat 249.000 bezoekers speciaal voor het Fries Museum naar Leeuwarden kwamen. Samen gaven zij minstens 13 miljoen euro uit in de stad en de regio. Bovendien bleven 35.000 bezoekers een of meerdere nachten slapen. Het museum zorgde zo voor meer dan 66.000 overnachtingen in de regio. Er kwamen 35.000 bezoekers uit het buitenland en 76.000 - ofwel maar liefst een op negen - Friezen.

collectie
De collectie van het Fries Museum is in 2018 uitgebreid met een paar indrukwekkende werken. Met Dag en Nacht (1938) heeft het museum een sleutelwerk van de in Leeuwarden geboren kunstenaar Maurits Cornelis Escher aangekocht. Aan de Mata Haricollectie zijn haarlokjes, foto’s en persoonlijke bezittingen van haar kinderen toegevoegd. Daarnaast is D9T (Rachel’s Tribute) (2015) van Éric Van Hove (Algerije, 1975) verworven, een complex en gelaagd werk gebaseerd op het motorblok van een Caterpillar D9 bulldozer. Van Hove demonteerde het motorblok van deze bulldozer en vroeg verschillende ambachtslieden de afzonderlijke onderdelen na te maken, met uiteenlopende materialen uit alle hoeken van de wereld. De D9T zal vanaf 2 februari 2019 te zien zijn in Éric Van Hove: Fenduq. Er was ook aandacht voor de bestaande collectie. Voor Rembrandt & Saskia konden 20 schilderijen gerestaureerd worden, met steun van de Wassenbergh-Clarijs-Fontein Stichting. Vanuit het Kolleksjesintrum Fryslân is het museum een ruimhartige partner voor bruiklenen geworden. Een deel van de ruim 1800 uitstaande bruiklenen is te zien in de tentoonstelling Frysk – 100 jaar schilderkunst in Friesland in Museum Belvédère, die het Fries Museum coproduceerde. Ook heeft het museum bijgedragen aan de inrichting van het Van Eysingahuis, dat door de Vereniging Hendrick de Keyser als museumhuis is opengesteld.

educatie
Het uitgebreide educatieaanbod zorgde in 2018 voor meer dan 15.000 schoolbezoeken. MBO-studenten van ROC Friesland College brachten een bezoek aan Mata Hari: de mythe en het meisje en werkten aansluitend aan een collage waarmee ze hun beeld van Mata Hari lieten zien. Studenten van D’Drive organiseerden rond de tentoonstelling een evenement met zang, dans, muziek, theater, een expositie, film en modeontwerpen. 7.300 leerlingen verwonderden zich bij Escher op reis en Phantom Limb en 3.200 leerlingen kregen een gastles over Escher op school. Bovendien bezochten meer dan 13.000 kinderen en jongeren het museum buiten school om. Zij kwamen bijvoorbeeld voor de uitverkochte vakantieactiviteiten. In totaal organiseerde het museum dit jaar 170 activiteiten voor jong en oud, die de drempel tot het museum verlaagden of verdieping boden. Meer dan 9.500 bezoekers namen deel aan de activiteiten, zoals de lezingen rondom Escher op reis en diverse kunstworkshops.

website
Gedurende het gehele jaar werd de website een miljoen keer bezocht. Na de homepage werd de tentoonstellingspagina van Escher op reis het meest bekeken. Op social media groeide het bereik van het museum. Op Facebook steeg het aantal vind-ik-leuks van 22.370 naar 28.809. Op Twitter heeft het museum 13.182 volgers en op Instagram 3.330. Er werden 4.176 artikelen over het museum gepubliceerd met een gezamenlijke advertentiewaarde van 6,5 miljoen euro.

zakelijk
Het museum zoekt steeds meer de samenwerking met het bedrijfsleven op. Zo ondertekende het museum in 2017 al een meerjarig partnerschap met Aegon. ING was hoofdsponsor van Escher op reis. Hierdoor konden meer dan 23.000 ING-klanten hun kaartje voor de tentoonstelling tegen 50% korting kopen. Dankzij een samenwerking met het Blockbusterfonds en de BankGiro Loterij konden BankGiro Loterij VIPkaarthouders gratis een introducé meenemen naar Escher. Het museum verwelkomde dankzij de actie bijna 28.000 bezoekers. Arriva organiseerde voor Planeet Escher een bustour langs Escher in het Graan. Naast de samenwerkingen heeft het museum 41 zakelijke vrienden. De particuliere vriendenclub van het museum kent inmiddels 640 leden die het Fries Museum financieel en moreel steunen. Gezamenlijk dragen zij jaarlijks circa honderdduizend euro bij aan bijzondere projecten binnen het museum. Er vonden 159 zakelijke evenementen met in totaal 10.453 deelnemers plaats.

2019
Met 130 vrijwilligers en 15 nieuwe medewerkers is het museum klaar om het succes door te zetten naar 2019. Vanaf 2 februari presenteert het Fries Museum de grote overzichtstentoonstelling Éric Van Hove: Fenduq. Verder is het Fries Museum volop bezig met de voorbereiding van Wij Vikingen! in het najaar van 2019. Daaraan voorafgaand is een tentoonstelling met aanwinsten te zien.

Het Fries Museum en zijn activiteiten zijn dit jaar mede mogelijk gemaakt door Aegon, Provincie Fryslân, de BankGiro Loterij, het Samenwerkingsverband Noord-Nederland, EZ/Kompas, de Ir. Abe Bonnema Stichting, Rabobank, Mondriaan Fonds, VSBfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds, Fonds 21, Prins Bernhard Cultuurfonds Fryslân, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Herbert Duintjer Fonds, Stichting Woudsend Anno 1816, de Rijksoverheid, Nelleke Nix Studio Gallery Press Inc., Vrienden van het Fries Museum, Wassenbergh-Clarijs-Fontein Stichting, Het Nieuwe Stads Weeshuis, de Vereniging Rembrandt, Fonds voor Cultuurparticipatie, St. Anthony Gasthuis, Fonds Bolsward-Dronrijp 1993, P.W. Janssen’s Friesche Stichting, Stichting Ritske Boelema Gasthuis, Stichting Siebolt Foundation, Stichting Juckema-Sideriusfonds, Boelstra-Olivier Stichting, Zabawas, Leeuwarder Ondernemers Fonds, Koninklijk Fries Genootschap, Culturele Hoofdstad 2018.